FENOMEN, KTÓRY WYMYKA SIĘ ROZUMOWI - "Dialogi Wielkopostne", cz. IV

Cierpienie jest jednym z najbardziej przejmujących doświadczeń życiowych.  W jego obliczu doświadczamy poczucia bezradności i własnej skończoności.  Nawet  rzetelnej refleksji trudno znależć właściwą strategię działania, dzięki której można by zrozumieć ten dramat.

Na dodatek trudności w zrozumieniu cierpienia potęguje jego absurdalność, poczucie braku sensu, niemożność udzielenia racjonalnej odpowiedzi na pytania: Po co ono istnieje? Czy jest do czegoś potrzebne? Filozofia  jednak nie dawała za wygraną i  starała sięodpowiedzieć na te wątpliwości. Szczególną uwagę w analizach fenomenu cierpienia odgrywała księga Hioba, która fascynowała m.in: Kanta, Junga, Rosenzweiga i Levinasa. Wspomniani myśliciele starali się zdefiniować istotę cierpienia. Padały różne odpowiedzi. Szczególnie interesującej udzielił Immanuel Kant, który twierdził, iż Bóg zesłał na Hioba niezawinione cierpienie, aby ukazać mu swą moc stwórczą, przede wszystkim od strony jej niezbadaności.

W takiej perspektywie sens cierpienia, jeśli wogóle istnieje, może odsłonić się w perspektywie przeżywania, wyłącznie w  indywidualnym doświadczeniu. Stąd też należy podchodzić z dużą ostrożnością do zbyt pośpiesznych prób wyjaśniania cudzego cierpienia. Nie próbować na siłę usprawiedliwić jego sensu, wtedy bowiem łatwo wpaść w pułapkę taniego moralizmu, któremu obca jest dojrzała refleksja i empatia.

Powyższa Kantowska optyka zachęca do głębokiej zadumy wobec cierpienia, które wydaje się tajemnicą, skutecznie wymykającą się naszemu rozumowi.

dr Krzysztof Cierlikowski